Een velg heeft niet “één” maximale belasting. Ze heeft er zoveel als er manieren zijn om ze te gebruiken: dezelfde velg van 25 mm binnenmaat neemt 200 kg onder een bakfiets en 130 kg onder een mountainbike, en dat is geen tegenspraak. De twee getallen op onze fiches beantwoorden elk een andere vraag.
Twee getallen, twee vragen
Systeemgewicht — max load
Wat de hele fiets mag wegen, alles inbegrepen: de fiets, uzelf, de bagage, het kind, de boodschappen, de accu. Dit getal controleert u eerst, want dit is het getal dat u op een weegschaal kunt zetten.
Aslast — axle load
Wat <em>één</em> wiel werkelijk opvangt. Dit is de fysieke waarde: die gaat op de testbank, want een wiel kent alleen wat door zijn as gaat. Ze ligt altijd lager dan het systeemgewicht, omdat twee wielen de last delen.
Van het ene naar het andere is geen deling door twee. Het hangt af van de verdeling tussen voor en achter, en die verdeling verschilt volledig per fietstype. Daar zit de moeilijkheid, en daarom publiceert de fabrikant beide.
Waarom het geen half om half is
Op een racefiets zit de fietser ongeveer gecentreerd: elk wiel neemt grofweg de helft. Hang er twee achtertassen aan en u zit op 40% voor, 60% achter. Op een longtail met een passagier achterop kan het achterwiel tot 70% van het geheel oplopen. Het werkt dus harder dan de twee wielen van een racefiets samen, bij hetzelfde totaalgewicht.
De berekening, in één regel
Aslast = systeemgewicht × het aandeel dat dat wiel draagt. Een bakfiets gehomologeerd op 250 kg waarvan het achterwiel 60% opvangt, vraagt een velg die 150 kg op de as houdt. Diezelfde velg ziet onder een stadsfiets van 130 kg met een gelijke verdeling maar 65 kg: ze is ruimschoots overgedimensioneerd.
Daarom is een opgegeven systeemgewicht ook niet overdraagbaar van de ene fiets naar de andere. Twee fietsen van 180 kg — de ene een stadse e-bike, de andere een achteraan beladen longtail — vragen niet hetzelfde van hun achterwiel.
Waarom dezelfde velg per gebruik een ander getal krijgt
Op onze fiches toont een velg vaak meerdere regels: bakfiets, longtail, e-trekking, e-MTB. De waarden dalen terwijl het gewicht zelf niet noodzakelijk verandert. De reden is niet het gewicht: het is wat er bovenop komt.
- De klappen. Een stoeprand bij 25 km/u stuurt een veelvoud van de statische last door de velg, gedurende enkele milliseconden. Een bakfiets rijdt traag en beladen; een e-MTB rijdt snel en springt.
- Het koppel. Een naafmotor duwt de fiets niet via de crank maar via de spaken. Die vangen de acceleratie en het remmen op, bovenop het gewicht.
- De duur. Een toegestane belasting is geen breekpunt, het is een last die het wiel tienduizenden keren moet dragen zonder te scheuren. Het is een vermoeiingscijfer, geen breukcijfer.
Een wiel bezwijkt bijna nooit in één keer. Het scheurt rond de spaakgaten, langzaam, lang voordat het loslaat. Boven de belasting rijden breekt op dag één niets — en dat is precies wat de fout zo gewoon maakt.
Wat het getal niet zegt
De velg is maar één schakel. Drie grenzen liggen buiten haar bereik, en die komen vaak eerder:
- De band. Geen enkele fietsband gaat vandaag veel verder dan ongeveer 140 kg per wiel. Een velg die meer aankan helpt niet als de band eerder aan zijn grens zit.
- Het frame en de naaf. De fietsfabrikant publiceert zijn eigen maximale totaalgewicht. Dat wint altijd: een sterkere velg verhoogt de limiet van de fiets niet.
- De opbouw. Een toegestane belasting veronderstelt een gelijkmatig gespannen en gecentreerd wiel. Een slecht gespannen wiel verliest een deel van zijn capaciteit, welke velg er ook in zit.
Wat de normen zeggen
De ISO-norm voor fietsen certificeert elk wiel voor slechts 65 kg op de as — een gewone stadsfiets, niet meer. Voor lastenvervoer is de referentie de Duitse norm DIN 79010, geschreven voor bakfietsen en veel veeleisender. Een velg die “cargo” heet zonder verwijzing naar een testprotocol blijft een commerciële bewering.
Zo leest u onze fiches
In de kiezer draagt elke velg een tabel “Maximaal toegestane belasting” met één regel per gebruik, links de aslast en rechts het systeemgewicht. Drie stappen volstaan:
- Zoek uw gebruik in de eerste kolom. Staat uw fiets er niet bij, neem dan de strengste regel, niet de vleiendste.
- Vergelijk uw werkelijke gewicht, uzelf en de lading inbegrepen, met het systeemgewicht op die regel.
- Kijk naar de aslast als uw fiets duidelijk aan één kant belast is — aanhanger, longtail, kinderzitje achter. Daar wordt de marge beslist.
Een vakje met n.c. betekent dat de fabrikant dat getal voor dat gebruik niet publiceert: wij zeggen dat liever dan het te schatten. En als geen enkele waarde u geruststelt, bel het atelier — wij assembleren 170.000 wielen per jaar, de vraag is al eerder gesteld.
Twijfelt u over de velg?
Geef ons uw fiets, uw gebruik en uw belading: wij kiezen de velg en de spanning die erbij horen. Nieuwe velg, spaken en nippels, terug binnen 48 tot 72 uur.
